ردیابی انرژی و تجزیه و تحلیل حفاظها  ( ETBA)

 

رديابي انرژي و تجزيه تحليل حفاظ ها (ETBA)

ETBA يك تكنيك نسبتا جديد است كه بر پايه برخي از اصول پايش مديريتي و درخت ريسك (MORT) بنا نهاده شده است . كه يك رويداد را به صورت يك جريان انرژي ناخواسته تعريف مي كند . يك حادثه زمانی  بوجود مي آيد كه يك جريان انرژي ناخواسته توليد شده و بدليل عدم حفاظ كافي در مسيران به اهداف مختلفي برخورد نموده و باعث صدمه به افراد و يا ايجاد خسارت مالي مي گردد.بنابراين جريان ناخواسته انرژي باعث ايجاد يك رويداد شده و اگر نتايج اين رويداد نامطلوب باشد حادثه ايجادمي شود

 

مفهوم حفاظهای انرژی

تکنیک رد یابی انرژی و تجزیه وتحلیل حفاظها که به عنوان ابزاری جهت تجزیه و تحلیل اصولی علل حوادث مورد استفاده قرار می گیرد در اصل از تکنیک پایش مدیریتی و درخت ریسک منتج شده است.در روش mortمعمولا چند عامل به عنوان علل وقوع حادثه مورد تجزیه و تحلیل قرار می گیرد و خود حادثه نیز بصورت رها شدن جریان نا خواسته ای از انرژی که در اثر نا مناسب بودن حفاظها بوقوع می پیوندد تعریف می شود . در منابع علمی دیگر نیز بر تعریف فوق از حادثه تاکید شده است بعنوان مثال استفن بیان میکند که حادثه بدلیل فقدان و یا نا مناسب بودن موانع و کنترلها و انتقال ناخواسته انرژی رخ می دهد .

با توجه به مطالب فوق می توان گفت که حوادث معمولا بدنبال اشتباهات انجام شده در برنامه ریزیها یا خطاهای عملیاتی که خود نتیجه نهایی ناتوانی درنشان دادن واکنشهای مناسب در برابر تغیرات فاکتور های انسانی یا محیطی است بوقوع می پیوندند . از طرف دیگر ناتوانی در نشان دادن عکس العملهای مناسب     در برابر اینگونه تغیرات برنامه ریزی نشده مستقیما به برز شرایط و اعمال نا ایمن منجر شده که شرایط و اعمال نا ایمن   نیز باعث ایجاد جریان نا خواسته ای از انرژی می شود که اگر موانع و حفاظهای مناسب برای کنترل اینگونه انرژیهای ناخواسته پیش بینی نشده باشد بدون شک نتایج ناخواسته ای (پیامدهای آن)ایجاد خواهد شد

.

اضلاع مثلث حادثه كه در واقع در برنامه MORT مورد بحث مي باشد شامل جريان انرژي ناخواسته حفاظ ها و موانع در مسير عبور ايم جريان كه جهت پيشگيري و كنترل مناسب نيستند و اهداف آسيب پذير (انسان و اشياء) در مسير اين انرژي مي باشد . روش ETBA بر اين اساس استوار بوده و به صورت سيستماتيك ارتباط بين اين سه فاكتور را با يكديگر مورد تجزيه و تحليل قرار مي دهد.

مزاياي استفاده از روش  ETBA :

از عمده ترين نقاط قوت روش ETBA  ، می توان به مواردی از قبیل ، توانایی در به حداقل رساندن خطرات ارائه یک روند نظام مند به منظور تجزیه و تحلیل خطرات موشکافی این روش در ردیابی انرژی و سازگاری آن با دیگر روش های تجزیه و تحلیل ایمنی سیستم اشاره نمود . این تکنیک برای هر گونه سیستم ساده یا پیچیده مناسب بوده و روش نظام مند ، مداوم و موثر برای کشف خطرات در یک سیستم جدید می باشد . همچنین ، برای بررسی سیستم های موجود که در گذشته با جدیت تجزیه و تحلیل نشده اند نیز مناسب است . این تکنیک را می توان در هنگامی که جزئیات بیشتری به منظور تجزیه و تحلیل موانع لازم باشد به کار برد . در ضمن روش مزبور بر پایه مدل انرژی قرار داشته و همچنین روشی است که برای بررسی مفصل تر خطراتی که با استفاده از روش تجزیه و تحلیل موانع شناسایی شده اند به کار خواهد رفت.

ساده ترین توضیح مدل انرژی در این تکنیک ، اینگونه است که حوادث در اثر انتقال ناخواسته شکل های مختلف انرژی از یک منبع به یک ساختار حساس ایجاد می شوند . هیدن در سال 1975 ده استراتژی کنترل جهت مدیریت انرژی پیشنهاد نمود که به مدل هیدن معروف است ویژگی مهم مدل هیدن این است که انرژی را به عنوان علت بالقوه حوادث مورد توجه قرار داده و در این راستا مجموعه ای از استراتژی های کنترل را ارائه می نماید که به روش های مختلفی ، قابل اجرا می باشند .

دراین مدل حوادثی ناشی از انتقال ناخواسته جریان مواد را نیز می توان به طریقی مشابه بررسی نمود . از آنجا که در این نوع حوادث انتقال انرژی قابل ملاحظه ای روی نمی دهد با جایگزین کردن ساده واژه انرژی با واژه ماده می توان ده استراتژی هایدن را برای این نوع حوادث نیز به کار برد .

مدل انرژی سه مزیت مشخص دارد :

1-   این اطمینان فراهم می شود که همه اقدامات پیشگیرانه ممکن قابل شناسایی است  . در استفاده از این مدل سه خط مشی اصلی جهت کنترل اولیت بندی می شود . به طوریکه خط مشی های رده اول مواردی هستند که در منبع انرژی اعمال می شوند . اگر امکان حذف خطر یا رساندن آن به سطح قابل قبول در منبع وجود نداشت هباشد موانعی مثل حفاظ های ثابت بین منبع و اهداف آسیب پذیر توصیه خواهند شد . نهایتا اقداماتی که بر روی اهداف آسیب پذیر انجام می شود مثل استفاده از تجهیزات حفاظت فردی که به عنوان آخرین راهکار توصیه می شود .

2-   امکان پیشگویی پیامدهای ناشی از حوادث را فراهم می کند زیر ا بعد از رها شدن ناخواسته انرژی ، سلسله مراتب بروز حادثه ، اساسا از قوانین فیزیکی تبعیت نموده و تا حد زیادی پیامدها به مقدار انرژی رها شده بستگی دارد .

3-   امکان شناسایی خطرات را فراهم می کند .

پیشنهادات هیدن در زمینه پیشگیری از بروز حوادث ، تحت عنوان خط مشی های ده گانه ، به قرار زیر است . در این استراتژی از سیستم اره گرد و همچنین میست های روغن حاصل از گل حفاری به عنوان مثال استفاده می شود :

1-   پیشگیری از ایجاد یا تولید انرژی (حذف استفاده از ابزار گرد با بکار بردن قطعات بریده شده چوب و حذف نفت در گل حفاری ، با استفاده از گل پایه با آب )

2-   اصلاح سطح برخورد جهت کاستن از آسیب های وارده (اصلاح دندانده های اره و استفاده از روغن با سمیت کمتر)

3-   کاهش بزرگی انرژی (محدود کردن سرعت چرخش اره و کاهش سطح تبخیر روغن)

4-   پیشگیری از رها سازی انرژی (طراحی دکمه خاموش و روشن برای جلوگیری از روشن شدن تصادفی اره)

5-   کاهش سرعت و توزیع فضای رهاسازی انرژی (نصب دکمه توقف اضطراری برروی اره و استفاده تهویه به منظور کاهش توزیع بخارات روغن)

6-   ایجاد فاصله مکانی یا زمانی با محل آزاد شدن انرژی (استفاده از ماشین اره خودکار و کنترل از راه دور)

7-   قرار دادن یک مانع بین منبع انرژی و اهداف آسیب پذیر (حفاظ گذاری ماشین آلات و استفاده از پرده های هوا)

8-   مقاوم سازی اهداف آسیب پذیر در برابر انتقال انرژی (عینک حفاظتی و ماسک های تنفسی )

9-   بررسی و ارزشیابی سریع چگونگی رویداد حادثه در جلوگیری از ادامه با گسترش آن (کمک های اولیه)

انجام اقدامات اضطراری ، پس از وقوع حادثه و انجام اقدامات طولانی مدت به منظورمرمت و بازتوانی (مثل دوش های شستشوی چشم ، بازتوانی افراد، بازسازی اماکن و...)

تکنیک  ET&BA   اختصاصا برای تمرکز بر روی چهار پارامتر  زیر طراحی شده است:

1-منبع یا منابع انرژی در سیستم

2-متناسب بودن موانع موجود در مسیر انرژیها

3- تعامل عامل انسانی یا سیستم

4- بررسی اهداف نهایی انرژی ناخواسته یا کنترل نشده (اهداف نهایی ممکن است افراد یا اشیا باشد )

 

ETBA یک فرایند تجزیه و تحلیل سیستم مدار است که با تمرکز روی حضور انرژی در سیستم و موانع موجود برای کنترل آن به شناسایی خطرات کمک می کند . این روش ، درک عمیقی از منابع و انرژی هایی که ممکن است ، منجر به زیان ناشی از حوادث شوند فراهم می کند.

تکنیک : ردیابی انرژی وتجزیه و تحلیل موانع به عنوان ابزاری جهت تجزیه و تحلیل اصولی علل حوادث  نیز مورد استفاده قرار می گیرد . این تکنیک ، در اصل از تکنیک پایش مدیریتی و درخت ریسک (MORT) منتج شده است  در روش MORT معمولا چند عامل به عنوان علل وقوع حادثه ، مورد تجزیه وتحلیل قرار می گیرند (در بالا بدان اشاره گردید) و خود حادثه نیز به صورت رها شدن جریان ناخواسته انرژی که در اثر نامناسب بودن حفاظ ها به وقوع می پیوندد تعریف می شود .

بر اساس این تعریف اجزای اصلی یک حادثه عبارتند از :

1-   جریان انرژی یا شرایط محیطی که ایجاد آسیب می کند .

2-   افراد یا اشیاء حساس که ممکن است در اثر جریان انرژی یا شرایط محیطی آسیب ببینند ..

3-   نقص یا کاستی در موانع و کنترهایی که برای جداسازی هدف ها از انرژی با شرایط نامناسب طراحی شده اند.

رویبرای وقوع حادثه ، وجود چهار عامل بالا الزامی است و حتی اگر یکی از این شرایط برقرار نباشد حادثه رخ نخواهد داد . تکنیک ETBA می تواند با شناسایی احتمالات (عدم قطعیت ) ، از بروز حوادث جلوگیری کند .

 

انرژی، قابلیت فیزیکی برای انجام کار است . بنابراین برای عملکرد ، ضروروی می باشد . عامل عمده و فزاینده پیشرفت جوامع بشری ، استفاده از انرژی است . انتقال ناخواسته انرژی ، حاصل عبور انرژی از موانع و مواجهه هدف با این انرژی است . از دیدگاه علمی ، رها شدن انرژی همان تغییر شکل انرژی از شکلی به شکل دیگر است که از این لحاظ ، شبیه خود فرآیند است با این تفاوت که در رها شدن انرژی ، تغییر شکل ها برنامه ریزی نشده و غالبا نامطلوبند .چگونه رها شدن انرژی  ، بسته به نوع انرژی متفاوت است . مواردی از انرژی ها وچگونگی رها شدن آنها عبارتند از : انرژی مکانیکی (برخورد با وسایل نقلیه ، فرو ریختن ساختارهای موقت یا دائم ، ارتعاش و جرقه)، انرژی فشار (رها شدن پودرها به صورت نشت از منافذ ظرف ، رها شدن مایعات در اثر شکستگی هیدرولیکی ظرف تحت فشار ، رها شدن بخارات مایع شده به صورت فروپاشی ظرف)، انرژی گرمایی (رها شدن مایعات داغ ، رها شدن گازهای داغ ، رها شدن مواد سرد)، انرژی شیمیایی (واکنش های ناخواسته ، احتراق خودبخود). شکل 2-13 چک لیست انرژی مورد استفاده در ETBA را نشان می دهد. همان گونه که پیش از این بیان شد ، گام نخست در اجرای تکنیک ETBA، شناسایی منابع انرژی است . از این رو مراجع معتبر ، انواع انرژی را به گروههای مختلف ، دسته بندی کرده اند این انرژی ها عبارتند از : انرژی جنبشی ، انرژی شیمیایی ، انرژی بیولوژیک ، انرژی گرمایی ، انرژی الکتریکی و انرژی تابشی یون ساز و غیر یون ساز . همچنین ، انرژی هایی که با ایجاد تداخل در مبادله عادی انرژی ، آسیب و جراحت ایجاد می کنند مثل شرایط محیطی نیز باید مد نظر قرار بگیرد . پس از اینکه منبع انرژی در سیستم شناسایی شد ، کار انجام شده به وسیله انرژی ، ردیابی و برای هر منبع انرژی ، هدف ها شناسایی می شوند .

سپس انشعابات انرژی ازان نقطه ردیابی میشوند .پس ازآن  موانع فیزیکی یا (عملیاتی )موجود در مسیر انرژی شناسایی میشوند تا بتوان تعیین کرد که چه تغییراتی در این موانع ، رخ داده یا ممکن است ایجاد شود.

به طورخلاصه موارد کاربرد ETBA  عبارتند از :

1.    شناسایی خطرات در مرحله  طراحی سیستم .

2.    کمک به تکمیل سناریوی حادثه ،پس ازوقوع حادثه

3.    بررسی  وضعیت ایمنی یک سیستم پیش از راه اندازی آن

4.    تصمیم گیری برای خرید یک دستگاه یا سیستم جدید

ونهایتا تجزیه وتحلیل وضعیت ایمنی یک سیستم در حال کار و  ایجاد اصلاحات

مطالعات مختلفی در خصوص ETBA در جهان صورت گرفته است و این روش  را به عنوان یک تکنیک مفید در بررسی ایمنی سیستم و شناسایی خطرات آن معرفی نموده اند: ازجمله :

در یک تحقیق که توسط وزارت انرژی آمریکا در سال 1990 صورت گرفت از این روش جهت بررسی علل حوادث و ارائه راهکارهای لازم جهت بررسی علل حوادث و ارائه راهکارهای لازم جهت جلوگیری از وقوع آن استفاده گردید . Ludwih Banner از این روش به کرات جهت ارزیابی صنایع در آمریکا استفاده نموده است . سازمان های مختلف دیگر از قبیل سازمان ناسا نیز این تکنیک را در مطالعات خود بکار برده اند . البته نتایج اکثر مطالعات صورت گرفته به صورت WTBA در دنیا در دسترس نیست این بدان دلیل است که اطلاعات مزبور در شرکت ها محرمانه بوده ولذا در اختیار عموم قرار نگرفته است .

 

در ایران نیز چند کار پژوهشی در قالب پایان نامه در این خصوص انجام شده است . در سال 1382 مطالعه ای به صورت موردی در واحد ایزوماکس پالایشگاه تهران و بخش های مرتبط با آن اجرا گردید . نتایج بدست آمده شامل شناسایی 12 نوع انرژی مختلف و 28 زیر گروه بود که تعداد آنها بالغ بر 52 عدد جدول کار می باشد . در این مطالعه علاوه بر تعیین نوع انرژی ، کنترل کننده موجود ، اهداف آسیب پذبر مثبت به انرژی ، عدد ریسک ، ارزیابی کارآیی کنترل کننده ها ، پیشنهاداتی (نظیر اصلاح سیستم ثبت گزارش ، بعنوان یک پارامتر کلیدی در ارزیابی ریسک ، تغییرات نرم افزاری و سخت افزاری در طراحی تجهیزات ) نیز برای کاهش سطح ریسک تا حد قابل قبول ارائه شد . در نهایت از آن پژوهش این نتیجه استنباط گردید که این روش در صنایع مختلف قابل اجرا بوده و در شناسایی خطرات و حوادثی که در پی آنها ممکن است پیش آید بسیار مفید و موثر می باشد.

مطالعه دیگر نیز در شرکت خودروسازی به روش ردیابی انرژی و واکاوی حفاظها (ETBA)همچنین در واحد رنگ کاری این صنعت بوسیله این روش مورد ارزیابی قرار گرفت . این مطالعه نشان داد در سالن مذکور ، دو دسته خطرات یا انرژی ها ازنظر اجرای راهکارهای کنترل در اولویت قرار دارند ، دسته ی اول انرژی هایی که به طور مکرر موجب بروز حادثه در سالن می شوند و گزارش حوادث آنها در واحد ایمنی همان صنعت موجود است . یافته های این پژوهش پیشنهاد می کند یک نظام جامع بر پایه ی یکی از روشهای شناسایی خطر برای مدیریت ریسک های انسانی ، تجهیزاتی ، تولید و محصول برقرار گردد و دوره های آموزشی نیز برای پرسنل برگزار شود.

 

 هدف ETBA:

این تکنیک تحلیلیلی می تواند برای کمک در آماده سازی لیست مقدماتی خطر (PHL) ، تجزیه و تحلیل مقدماتی خطر (PHA) تجزيه وتحلل خطرات زير سيستم (SSHA)‌و يا تجزيه و تحليل خطرات سيستم (SHA) مورد استفاده قرار گيرد.

ETBA ممكن است در اجراي تجزيه و تحليل خطر (OHA) و تجزيه و تحليل حادثه و موارد ديگري از اين دست مفيد باشد.

داده ها و اطلاعات ورودي مورد نياز:

از نيازهاي ابتدايي براي اجراي ETBA تهيه نقضشه هاي پروژه ،‌ترسيم نمودار عملياتي و كروكي چيدمان ماشين آلات و تسهيلات و تاسيسات مي باشد . ميزان جزئيات مورد نياز بستگي به هدف تجزيه و تحليل دارد . تهيه و رسم شماي اوليه و خلاصه اي از پروژه ممکن است به منظور تهیه لیست مقدماتی خطر (PHL) کافی باشد . ولی برای آنالیز مقدماتی خطر (PHA) و تجزیه و تحلیل خطرات سیستم و زیر سیستم به جزئیات بیشتری نیاز است . درختان تحلیلی ، روش های اجرایی مربوط به تعمیرات و نگهداری و عملیات (اگر در دسترس باشد) و نقشه های سایت پروژه نیز می توانند در اجرای ETBA مفید باشند.

 

روند کلی اجرای :ETBA

اولین گام در اجرای ETBA  شناسایی انواع انرژی های مرتبط با پروژه یا فرایند می بابشد . سپس برای هر کدام از انواع جریان انرژی باید محل هایی را که منشا ایجاد انرژی بوده مشخص نمود و همچنین باید مسیرهای جریان انرژی را در طول فرایند ردیابی نمود . در مرحله بعد حفاظ ها و موانع موجود در مسیر جریان انرژی شناسایی و ارزیابی شده و اهداف آسیب پذیر نسبت به آزاد شدن ناخواسته جریان انرژی چنانچه موانع قادر به ایجاد حفاظت کافی نباشد نیز مشخص می شوند .بدنبال آن باید ریسک مربوط به آزاد شدن ناخواسته هر کدام از جریان های انرژی تعیین گردیده که این ریسک تحت عنوان کد ارزیابی ریسک (RAC) بیان خواهد شد .

در نهایت به منظور ارتقاء کلی سطح ایمنی فرایند باید اقدامات کنترل و راهکارهای اصلاحی جهت ریسکهای غیر قابل قبول پیشنهاد شده و در صورت نیاز به تجزیه و تحلیل بیشتر آنالیز سیستم و زیر سیستم پرداخته شود .

 دستور العمل اجرای ETBA:

جمع آوری مدارک و منابع مورد نیاز که عبارتند از : کدها استانداردها و مقررات مورد نیاز ، استفاده از کمک مشاوران ، اطلاعات و منابع آموزشی ، نمونه هایی از ETBA` که در پروژه های مشابه کاربرد داشته است ، تجزیه و تحلیل های دیگر ، نتایج PHL که در پروژه تهیه گردیده و همچنین موارد دیگری که ممکن است در اجرای DTBA موثر باشد.

لیست انواع انرژی که می تواند در ارتباط با یک پروژه وجود داشته باشد عبارتند از :

امواج صوتی ، خورندگی ، الکتریسیته ، پرتوهای ذره ای و الکترومغناطیس ، مواد قابل انفجار ، مواد قابل اشتعال ، انرژی جنبشی طولی ، انرژی جنبشی چرخشی ، حجم ، وزن ، ارتفاع ، انرژی هسته ای ، فشار ، فاصله ، گرما (به جز گرمای تابشی) ، گرمای تابشی ، سموم بیماریزا .

جدول ETBA  برای انواع انرژی تکمیل می شود به منظور تهیه این فرم می توان از جداول تجزیه و تحلیل که در روش های SHA,SSHA,OHA,PHL قبلا توضیح داده شده است استفاده نمود

درمواردی ممکن است نیاز باشد تا برگه کار ETBA  را بتوان به برگه کار PHA (یا آنالیزهای دیگر) تبدیل نمود بسته به نوع تجزیه و تحلیل و پیچیدگی پروژه ممکن است گزارش تجزیه و تحلیل مستقیما از روی برگه کار ETBA  آماده شده و چنانچه در قسمتی از گزارش برگه کار ETBA نیز وجود داشته مناسب تر می باشد . ایجادبرگه کار PHA(و یا حتی دیگر آنالیزها) از روی برگه کار ETBA نسبتا ساده می باشد زیرا ستون مقدار محل انرژی در فرم  ETBA می تواند با ستون رویداد خطرناک در برگه کاری PHA جابجا شود (شکل 2-8) همچنین ستون حفاظها در برگه کاری ETBA با ستون فاکتورهای سببی در PHA و همچنین ستون اهداف نیز با ستون اثرات بر سیستم جابجا گردد . رویدادهای خطرناک معمولا در ارتباط با انرژی بوده ، فاکتورهای سببی مستلزم خطا در حفاظها می باشد و اثرات بر سیستم ، توسط هدف و یا محل برخورد جریان انرژی ناخواسته تعیین می شود.

عنوان:

در این قسمت نام و شماره پرونده وارد می شود . همچنین نام تحلیل گر و نوع انرژی که در این برگه مورد ردیابی قرار می گیرد نیز نوشته شده و همچنین محل یا قسمتی که در پروژه شناسایی شده و نمودار آن تهیه گردیده است شماره آن ثبت می گردد لازم به ذکر است که تهیه و ترسیم نمودارهای عملیاتی قسمتی از گزارش کار بوده که می بایست  به منظور تجزیه و تحلیل آماده و در دسترس باشد .

ستون شماره 1

مقدار و محل انرژی : ماهیت انرژی را توصیف می نماید و مقدار آن ممکن است با کمیت هایی از قبیل ولتاژ، وات ، فشار ، سرعت جریان ، اندازه مخزن ، سرعت ، وزن بیان شود . محل آن نیز با عباراتی توضیح داده می شود(مثل : در قسمت جنوبی اتاق شماره 137 در گوشه سمت راست نمودار 222 ، در قمست بیرونی برق شماره 2) و یا به صورت کدبندی شده (A1,A2,A3) و همچنین با نشان دادن بر روی نمودارها نیز می تواند ارائه گردد.

ستون  2

حفاظ ها : موانع فیزیکی و یا رویه ای را برای کنترل یا محدود کردن هر جریان انرژی ناخواسته در مکان مشخص شده بیان می نماید بطور مثال به منظور حفاظهای الکتریکی می توان انواع عایق های سیم کانال ، داکت ، دیوراها ، حفاظ های حصاری ، و انواع موانع فلزی را نام برد  .قطع کننده های مدار نقص اتصال زمین (GFCI) رله های دیفرانسیل و فیوزها انواع وسایل حفاظتی الکتریکی هستند که در شرایط اضافه جریان و ولتاژ خطرناک محافظت لازم را بعمل می آورند . بعلاوه حفاظن برق می تواند از طریق علائم هشداردهنده و نصب قفل خارجی همراه با هشدارهای مخصوص نیز در امکان مخصوص تامین گردد .

ستون 3

اهداف : در این ستون لیست اشیاء و اشخاصی که در یک محل خاص می توانند در مسیر عبور جریان انرژی ناخواسته قرار گیرند ارائه می شود . در صورت امکان تعداد افراد در معرض و یا حجم اشیاء مورد نظر نیز بیان خواهد شد ضمنا سایر سیستم ها و زیر سییستم هایی را که می توانند تحت تاثیر جریان انرژی ناخواسته قرار گیرند نیز شناسایی خواهند شد.

 

 

ستون 4

RAC : در این ستون کد ارزیابی ریسک (RAC) مرتبط با این نوع انرژی ناخواسته را وارد کنید . برای هر کدام از اهداف این اقدام را بعمل آورید .

ستون 5

توضیحات / ارزیابی حفاظ ها : توضیحاتی در خصوص مناسب بودن حفاظ های موجود در برابر خطرات بالقوه ناشی از جریان ناخواسته انرژی ارائه می شود البته این موضوع به کدها ، استانداردها و قوانین مربوطه بستگی دارد.

ستون 6

اقدامات اصلاحی : در این ستوان انواع توصیه ها و پیشنهادات به منظور ایمن نمودن پروژه ارائه می شود . این

 اقدامات می تواند شامل برنامه هایی از قبیل عوض کردن نوع انرژی و مسیر آن ، کاهش سطح انرژی ، بهینه

اسزی حفاظ ها ، افزایش موانع اضافی، تغییر مسیر اهداف و یا مقاوم تر نمودن هدفها می باشد این اقدامات به منظور بهبود وضعیت RAC مورد نیاز بوده و بر روی ریسکهای قابل قبول نیز تاثیر گذار خواهد بود .

در ادامه نمونه ای ازمطالب ETBA انجام شده در یکی از صنایع کشور ارائه شده است .

خلاصه:

ردیابی انرژی و تجزیه و تحلیل حفاظها یکی از تکنیکهای موثر در ارزیابی ایمنی سیستم ها محسوب می شود که می توان از آن در تجربه و تحلیل مناسب بودن کنترلها و حفاظهای موجود یا طراحی شده با توجه به مواجهه با ریسک خطر استفاده نمود . تکنیک ET&BA در ردیابی جریان انرژی در سیتم برای تعیین فاکتورها علتی که ممکن است به بروزیک حادثه یا ضایعه کمک  کند بسیار مفید است . ET&BA همچنین می تواند برای ارزیابی کنترلهای موجود در راستای تعیین ارزش و اهمیت آنها در جلوگیری از یک جریان ناخواسته انرژی مورد استفاده قرار گیرد و نهایتا اینکه ET&BA یکی از ابزارهای اساسی در تجزیه وتحلیل ایمنی سیستم ها بوده که نه تنها می تواند مناسب بودن موانع خطر و کنترلها را مستند سازی کند بلکه قادر است آن دسته از جریان های انرژی درون سیستم را بعنوان خطرات بالقوه که ممکن است در فاز آن دسته از جریان های انرژی درون سیستم را بعنوان خطرات ریسک بالقوه که ممکن است در فاز ایده یا انرژی یا طراحی پروژه فراموش شده باشد را شناسایی نماید .

 

                       بررسی اصول گودبرداری و مسائل ایمنی کارگاه

چکیده

یکی از مسائل مهم در ساخت و سازه‌های شهری، ایجاد پایداری‌ مناسب در هنگام تخریب،گودبرداری و اجرای سازه‌ی نگهبان است. عدم رعایت مسائل فنی و ایمنی درتخریب، گودبرداری و ساخت سازه‌های نگهبان باعث تخریب برخی ساختمان‌های مجاور گودبرداری در ساخت و ساز‌های شهری شد‌ه‌است. یکی از متداول‌ترین انواع سازه‌های نگهبان، "دیوار‌های توکار" است. در این نوع سازه‌ی نگهبان نیروی فعال خاک به یک دیوار نازک منتقل می‌گردد و دیوار از طریق ستون‌هایی که در فواصل معینی در آن قرار دارد، نیرو‌ها را به مهاربند، دستک و پشت‌بند منتقل می‌کند. تکیه‌گاه مهاربند که در خاک قرار دارد به کمک نیروهای رانش مقاوم خاک، در برابر نیروهای مهاربند و در نتیجه نیروهای فعال خاک وارد بر دیواره‌ی مقابله می‌نماید. معمولاً دیوارها از جنس بتن مسلح، صفحه‌های فلزی یا الوارمی‌باشند. آنچه که دراین مقاله بدان می‌پردازیم، پیشنهاد برخی دستورالعمل‌های فنی و ایمنی لازم در اجرای دیوار‌های متداول بتنی با پشت بند‌های خرپایی است که برای حفاظت گود‌های ایجاد شده درمجاورت ساختمان‌های قدیمی‌فاقد عناصرمناسب مقاوم دربرابر نیرو‌های ثقلی و جانبی اجرا می‌گردد. دراین مقاله عناصری که باید در سازه‌ی نگهبان طرح شوند و همچنین مسائل ایمنی که لازم است در هنگام طراحی پیش‌بینی گردد و نیز دستورالعمل‌های قبل، در حین و بعد از گودبرداری و اجرای سازه‌ی نگهبان، پیشنهاد و اشکالات عمده و مشترکی که عامل ایجاد تخریب ساختمان‌های مجاور گودبرداری بوده طرح و بررسی شده‌است.

 

واژه‌های کلیدی: ایمنی کارگاه، گودبرداری، تخریب، سازه‌های نگهبان، دیوار توکار، ساختمان مجاور، ساختمان‌های مصالح بنایی، ساختمان‌های فاقد شناژ.

 

  کلیات

برای پایدار نمودن دیواره‌ی گودبرداری‌ها در مناطق شهری از انواع عناصر ساختمانی که ازترکیب خاک و سنگ تشکیل یافته‌اند، دیوار‌ها و سیستم‌های نگهبان ساخته می‌شود که اصطلاحاً "سازه‌ی نگهبان" نامیده می‌شود. در تخریب، گودبرداری‌و اجرای سازه‌های نگهبان، یکی از مهمترین نکات لازم حفظ ایمنی کارگاه است. در آیین نامه‌ها و مقررات ملی ساختمان[1و2]، دستورالعمل‌های ایمنی به صورت مطلوب و شفاف جهت تخریب، گودبرداری و اجرای سازه‌ی نگهبان نیامده و نیاز به تهیه و تدوین آیین نامه‌های مناسب برای این منظور بخوبی احساس می‌شود. به دلیل عدم تطابق شرایط شهرسازی و تکنولوژی ساخت کشور‌های دیگر با شرایط موجود در کشورمان، آیین نامه‌های ایمنی این کشور‌ها نیز، بخوبی نمی‌تواند دستورالعمل‌های ایمنی لازم را در اینگونه عملیات پوشش دهد.

 سازه‌های نگهبان مشتمل بر سه نوع هستند که "دیوار‌های نگهبان وزنی"، "دیوار‌های توکار" و "سازه‌های نگهبان ترکیبی" نامیده می‌شوند. در این مقاله دستورالعمل‌های پیشنهادی برای حفظ ایمنی کارگاه درتخریب، گودبرداری و اجرایی سازه‌های نگهبان با عناصر دیوار توکار و پشت بند خرپای فلزی طرح شده، که در بخش‌های بعد به آن می‌پردازیم.

 

 سازه‌های نگهبان با عناصر "دیوار توکار" و پشت بند خرپای فلزی

این سازه متشکل از یک دیوار بتن مسلح است که در فواصل مشخصی در درون آن یک ستون فلزی یا بتنی قراردارد و شبکه‌ی آرماتور‌های دیوار بتن مسلح به نحو مطلوبی در درون ستون‌های بتنی مهار و یا به ستون فلزی جوش شده ‌است. ستون‌ها در فواصل قائم مناسب بوسیله‌ی تیر‌های بتنی یا فلزی به‌هم متصل شد‌ه‌اند. دیوار به وسیله‌ی پشت بند خرپایی درداخل خاک مهارشده و نیرو‌های فعال خاک وارد برسازه‌ی نگهبان توسط نیروی رانش مقاوم خاک، تحمل می‌شود. پشت بند‌های خرپایی در فواصل قائم مناسب توسط عناصر افقی و ضربدری به یکدیگر متصل می‌گردند تا از حرکت جانبی یا کمانش صفحه‌ای آن‌ها جلوگیری به عمل آید.

 

    ( مسائل ایمنی مهم در طرح مرحله‌بندی گودبرداری )

برای خاکبرداری لازم است طرح مرحله‌بندی مناسب با در نظر گرفتن کلیه‌ی مسائل ایمنی کار تهیه و به مورد اجرا گذاشته شود. یک طرح خوب باید به صورتی باشد که ایمنی کارگاه در هیچ مرحله‌ای تهدید نگردد. مراحل اجرای یک سازه‌ی نگهبان و  برخی مسائل ایمنی مهم آن به صورت ذیل پیشنهاد می‌گردد.

مرحله‌ی 1- پرکردن کلیه‌ی چاههای فاضلاب مجاور گودبرداری درداخل ساختگاه با بتن مگر

مرحله‌ی 2- حفرچاههای اطراف زمین به منظور اجرای شمع: ایمنی کارگران در برابر ازسقوط اشیاء و افراد به داخل چاه، در برابرتخریب دیواره‌ی چاه درحین حفاری و بعد از آن، خصوصاً درمواقع افزایش رطوبت دیواره‌ی چاه و حفاری درتراز زیرآب زیرزمینی

مرحله‌ی 3- نصب ستون های پیش ساخته یا درجا دردرون چاه‌ها:  ایمنی حمل، جابجایی و نصب.

مرحله‌ی 4- بتن ریزی پی ستون دردرون چاه: مسائل ایمنی مرحله‌ی 2.

مرحله‌ی 5- پرکردن داخل چاهها برای ستونهای پیش ساخته: مسائل ایمنی مرحله‌ی 2.

مرحله‌ی 6- مقاوم سازی دیوار مرزی یا اجرای دیوار مناسب پشت ساختمان مجاور، در تراز زمین طبیعی (این دیوار جهت جلوگیری از دوران دیوار مجاور ساخته می‌شود و برروی تیرها یا شناژهای متصل به ستونها اجرا و به عنوان بخشی ازسازه‌ی نگهبان تلقی می‌گردد). ایمنی افراد در سقوط اجسام در موقع دیوارچینی.

مرحله‌ی 7- خاکبرداری بوسیله‌ی ماشین‌آلات تا فاصله‌ی توقف گودبرداری. ایمنی افراد در برابر خطر حفاری با شیب نامناسب دیواره، دربرابر خطر خاکبرداری محل چاهها ی موجود در ساختگاه، خطر سقوط افراد، اشیاء به داخل گود، خطر عدم رعایت فاصله‌ی توقف مناسب، خطر وجود چاه فاضلاب درفاصله‌ی توقف.

مرحله‌ی 8- پی کنی و اجرای تکیه‌گاه پشت‌بند در تراز کف گود برای ایجاد رانش مقاوم خاک: ایمنی کارگران در برابر خطر تخریب دیواره‌ی گود.

مرحله‌ی 9- نصب عضو مورب پشت بند: مسائل ایمنی مرحله‌ی 3.

مرحله‌ی 10 – خاکبرداری فاصله‌ی توقف به روش دستی تا عمق مطلوب (حدود 5/1 متر): ایمنی افراد در برابر خطر سقوط به داخل گود، خطر زه آب به داخل گود، خطر ناپایداری دیواره‌ی گود در اثر وجود چاه در فاصله‌ی توقف.

مرحله‌ی 11- نصب تیرهای افقی در تراز بالایی فاصله‌ی توقف و اجرای دیوار بتنی: مسائل ایمنی مرحله‌ی 3.

مرحله‌ی 12- آرماتوربندی، قالب بندی و بتن ریزی دیوار سازه‌ی نگهبان: مسائل ایمنی مرحله‌ی 3.

مرحله‌ی 13- اجرای عناصر مورب و افقی درون صفحه‌ای پشت‌بند: مسائل ایمنی مرحله‌ی 3.

مرحله‌ی 14- اجرای مراحل 10 تا 13تا زمان اتمام کامل گودبرداری و نصب عناصر سازه‌ی پشت‌بند و دیوار توکار.

مرحله‌ی 15- نصب عناصر کاهنده طول کمانش جانبی خرپا

مرحله‌ی 16- آرماتور‌بندی، قالب‌بندی و بتن‌ریزی فونداسیون و ایجاد اتصال آن با پشت‌بند خرپایی.

مرحله‌ی 17- اجرای اسکلت سازه و سقف طبقه اول

مرحله 18- بریدن خرپای سازه نگهبان و ایجاد اتصال لازم بین آن و سقف سازه

مرحله‌ی 19- مراقبت از مسائل تهدید کننده‌ی پایداری دیواره‌ و ساختمان مجاور در تمام طول مدت گودبرداری وبعد از آن.

 

                          مسائل ایمنی ساختگاه پروژه قبل از گودبرداری

قبل ازانجام گودبرداری باید موارد مختلفی را درساختگاه بررسی کرد که ‌این بررسی‌ها به شرح ذیل است:

. قبل از تخریب ساختمان ساختگاه پروژه چگونگی اتصال ساختمان‌های مجاور به ساختمان ساختگاه مورد بررسی قرارگرفته و دیوار‌های مشترک مرزی، مکان و نحوه‌ی ‌اتصال دیوار‌های مرزی به ‌هم، تیر‌ها یا سقف‌های مشترک دو ساختمان مجاور، وجود بازشو‌ها و نعل درگاه‌ها و لوله‌های دودکش یا داکت‌های تأسیساتی واقع دردیوار‌های مرزی، نوع مصالح آجر و ملات، فرسودگی، وجود ترک‌ها در دیوارساختمان مجاور، مورد شناسایی قرارگیرد.

 با ساخت سقف‌های ایمن با استفاده از داربست‌های فلزی که بر روی آن به کمک توری‌های مناسب پوشیده شده، قبل از تخریب ساختمان ساختگاه، ایمنی کافی را دربرابر سقوط احتمالی اجسام و مصالح برسقف، دیوار، حیاط و معابر مجاور ساختگاه ‌ایجاد نمود.

- قبل از انجام عملیات تخریب در ساختگاه پروژه، چاه‌های فاضلاب موجود درآن راشناسائی وآن‌ها رابا مواد مناسب پر نمود. چنانچه عمق این چاه‌ها بیش ازعمق گودبرداری ساختگاه باشد لازم است این چاه‌ها با مصالح بتن کم مایه یا بتن غوطه‌ای، حداقل تا 50 سانتی‌متر بالاتر از تراز کف گودبرداری پرگردد و سپس روی آن با مواد مناسب دیگر تا سطح زمین پر شود. محل این چاه‌ها باید درنقشه‌های نهایی سازه‌ی نگهبان ترسیم و به عنوان بخشی از شرایط مسأله در طراحی شرایط ایمنی گودبرداری لحاظ گردد.

- انتخاب روش تخریب باید با دقت انجام پذیرفته و عملیات تخریب ساختمان ساختگاه پروژه تحت نظارت مهندس ناظرانجام پذیرد. باید درانتخاب ابزارها و تجهیزات تخریب دقت لازم به عمل آید تا درهنگام تخریب برساختمان مجاور نیروهای دینامیکی و استاتیکی قائم یا جانبی وارد نگردد. خصوصاً لازم بذکراست دیوارهای هم مرز با ساختمان مجاور با روش‌ها و ابزار‌های بدون ضربه تخریب و برداشته شود.

- قبل ازانجام عملیات تخریب در ساختگاه ضرروی‌ است ‌انشعاب‌های تأسیسات مکانیکی و برقی موجود درآن با کسب مجوز از مراجع ذیربط و با نظارت کارشناس فنی مربوطه قطع گردد.

- عوامل فنی مسئول در پروژه خصوصاً مهندس مجری و مهندس ناظر نسبت به مراحل مختلف گودبرداری و چگونگی ساخت عناصر پیش ساخته و درجا کاملاً توجیه گردیده و هماهنگی لازم بین مهندسین مجری، ناظر و مهندس طراح برای مقابله با مسائل پیش بینی شده و پیش بینی نشده به عمل آید.

 

                        مسائل ایمنی ساختمان‌های مجاور قبل ازگودبرداری

قبل از انجام گودبرداری باید موارد ذیل با ایجاد هماهنگی لازم با مالکین یا ساکنین ساختمان‌های مجاور بررسی و انجام پذیرد.

- هشدار‌های کافی درخصوص خطرات ناشی ازتخریب به ساکنین ساختمان‌های مجاور داده شود و تمهیدات لازم درخصوص عدم سکونت درفواصل نزدیک مرزگودبرداری را بر‌ایشان فراهم نمود. حتی المقدور مکان دیگری را برای سکونت ساکنین ساختمان‌های مجاور پیش بینی و آنجا راخالی ازسکنه نمود. همچنین لوازم و وسایل ارزشمند و سنگین را تخلیه یا به قسمت‌های دیگرساختمان که فاصله‌ی کافی ازمرز گودبرداری دارد منتقل گردد.

-باکسب مجوز ازمراجع ذیربط تابلو‌های هشداردهنده‌ی لازم برای عدم عبور عابرین و عدم پارک یا عبور خودرو در اطراف محوطه‌ی گودبرداری را درمکان‌های مناسب نصب کرد. حصار کشی مناسب سبک وزن در اطراف دیواره‌ی گودبرداری در فواصل مناسب ایجاد شود و حتی‌المقدور دیوارهای سنگین اطراف گود را قبل از گودبرداری تخریب کرد.

- درساختمان‌های مجاور بررسی‌های لازم درخصوص احتمال نشست، ایجاد ترک، حرکت دیوار‌های مرزی تغییرشکل‌ها چارچوب در‌ها و پنجره‌ها و یا ریزش سقف به عمل آید و در صورت نیاز دیوار‌های جدید از سمت داخل ساختمان درکناردیوار مرزی، مقاوم‌سازی دیوار از طریق اجرای دیوار بتن مسلح و پلاستر سیمانی، اجرای دیوار پرکننده در بازشو‌های دیوار مرزی، بندکشی دیوار‌های مرزی و نصب شمع‌های مناسب بر زیرتیر‌های سقف درمکان‌های مناسب در داخل ساختمان مجاور به اجرا در آید.

- قبل ازانجام گودبرداری باید حتی‌المقدورکلیه‌ی چاه‌های فاضلاب واقع درساختمان‌های مجاور شناسایی گردد. چنانچه فاصله‌ی چاه‌های موجود از مرز گودبرداری کمترازعمق نهایی گودبرداری است و تراز آب چاه‌ها بالاتر از تراز نهایی کف گودبرداری است، نسبت به تخلیه‌ی چاه و جلوگیری از ریختن مجدد آب به درون آن‌ها اقدام نمود. چاه‌های فاضلاب واقع دراین فاصله باید با مصالح مناسب پر و در فاصله‌ی دورتر چاه‌های جدید حفر و مسیر لوله‌های فاضلاب منتهی به چاه‌های پر شده مسدود و سیستم جدید انتقال فاضلاب اجرا و فاضلاب به چاه‌های جدید منتقل شود.

- باغچه‌های ساختمان مجاور شناسایی و راهکار مناسب برای جلوگیری از آبیاری غرقابی آن‌ها پیدا گردد.

- کانال‌ها، جداول، آبرو‌ها و تأسیسات انتقال آب و فاضلاب کنارمعابر مجاور گودبرداری شناسایی و چنانچه احتمال زه آب به درون دیوار گودبرداری وجودداری، با ایجاد عایق مناسب آب‌بند گردند.

- مسیر عبورکلیه‌ی شریان‌های حیاتی ازقبیل خط گاز، آب، برق فشارقوی یا ضعیف، تلفن، فیبر نوری و اینترنت و... و مسیرعبور آن درمعابر مجاور گودبرداری با استعلام ازمراجع ذیربط، شناسایی و چنانچه‌ از مجاور مرز گودبرداری عبور می‌نمایند احتیاط‌های ایمنی مضاعفی را پیش‌بینی نمود.

- قبل ازهرگونه تخریب و گودبرداری، ساختمان‌های مجاور را دربرابر خطرات مالی و جانی و مسئولیت مدنی و شخص ثالث و. . . بیمه نمود.

 

                             مسائل ایمنی کارگاه درحین گودبرداری

در هنگام گودبرداری باید موارد ایمنی ذیل به مورد اجرا در آید:

- تخریب وگودبرداری تحت نظارت مهندس ناظر یا دستگاه نظارت، توسط مهندس مجری ذیصلاح  صورت پذیرد.

- بطور روزانه آمارکارگران کارگاه به صورت دقیق با کلیه‌ی مشخصات سجلی، آدرس و تلفن تماس دردفاتر مخصوص ثبت گردد.

- درهمه‌ی حال شخصی جهت بررسی وضعیت ایمنی موجود و مراقبت دائم از دیواره‌ی گودبرداری و اعلام هشدار به کارگران جهت فرار از خطر، پناه گرفتن و یا هرگونه عکس‌العمل مورد نیاز گمارده شود. حتی المقدور درکارگا‌ه سیستم آژیر مناسبی جهت اعلام خطر و هشدار به کارگران و ساکنین ساختمان‌های مجاور نصب گردد.

- گودبرداری به صورت مرحله‌ای به شکلی که درنقشه‌های اجرایی آمده با استفاد‌ه از ماشین‌آلات یا روش دستی انجام پذیرد. هیچگاه خاک‌های محل گودبرداری به یکباره و با استفاد‌ه از ماشین‌آلات برداشته نشود. جهت گودبرداری می‌توان طبق شکل(1) ابتدا قسمتی از خاک تا فاصله‌ی توقف مناسب به وسیله‌ی ماشین‌آلات و سپس خاک‌های فاصله‌ی توقف گودبرداری به روش دستی برداشته شود. دراینگونه موارد قبل از گودبرداری با ماشین آلات چاه‌ها یا گودال‌های احتمالی یا خاک دست‌ریز موجود در ناحیه‌ی توقف گودبرداری باید به خوبی شناسایی و به وسیله‌ی بتن مگر پر شود. وجود چاه فاضلاب درفاصله‌ی توقف گودبرای یکی از عوامل فوق العاده خطرناک درریزش دیواره‌ی گود و آسیب رساندن به ساختمان مجاور می‌باشد. عرض فاصله‌ی توقف و شیب دیواره‌ی آن به عوامل متعددی از قبیل نوع خاک ساختگاه، عمق‌گودبرداری، سطح آب زیرزمینی، نوع و تعداد طبقات ساختمان مجاور و وضعیت دیوار مرزی و وجود یا عدم وجود شناژ‌های افقی و قائم در آن و مدت زمان عملیات گودبرداری و اجرای سازه‌ی نگهبان بستگی دارد. درهرحال فاصله‌ی توقف گودبرداری نباید کمتراز یک سوم عمق گودبرداری و شیب دیواره‌ی آن نباید بیشتر از چهار به یک اختیار گردد.

- درحین گودبرداری باید روش‌های مرحله‌ای طراحی شده عیناً اجرا گردد درهیچ مرحله‌ای ازگودبرداری و اجرای سازه‌ی نگهبان نباید دیواره‌ی گودبرداری برای مدت زمان طولانی ر‌ها گردد و سرعت پی‌درپی مراحل انجام کار باید حفظ گردد.

- درهنگام گودبرداری و نصب سازه و پس از آن باید بطور مداوم ساختمان‌های مجاور و معابر اطراف مورد بازرسی قرارگیرد. ایجاد ترک یا افزایش ابعاد آن در دیواره، سقف و کف ساختمان‌های مجاور و معابر اطراف و تحت فشار قرارگرفتن یا ر‌هایی از پیش‌فشار‌های درب‌‌ها و چهارچوب‌ها، شکستن یا ترک برداشتن شیشه‌ها، نشست یا تورم خاک، موزاییک یا کف‌پوش روی زمین، دیوار یا سقف، ایجاد صدا‌های شکستگی عناصر سازه‌ای و غیرساز‌ه‌ای ساختمان مجاور گودبرداری ممکن است به دلیل حرکت زمین باشد. درچنین مواردی باید مسأله به فوریت مورد بررسی قرارگیرد. ضعف عناصری از سازه‌ی نگهبان که می‌تواند در بروز این مسأله مؤثر باشد را شناسایی و نسبت به تقویت سازه‌ی نگهبان ازطریق تقویت آن عناصر یا اضافه نمودن عناصرجدید اقدام نمود.

- چنانچه رنگ خاک بخشی از دیواره‌ی گودبرداری تیره‌تراز رنگ بقیه‌ی خاک ساختگاه باشد، می‌تواند نشان دهنده‌ی وجود حفره‌ها یا چاه‌های فاضلاب درحوالی مرز گودبرداری باشد و احتمال ایجاد عدم پایداری درآن نواحی بیشتر خواهد بود. لذا بسته به نوع پدیده‌ی مشاهده شده باید راهکار‌های پایدارسازی تکمیلی برای آن ناحیه درنظر گرفت.

- چنانچه درطول مدت زمان گودبرداری یا پس از آن درصد رطوبت قسمتی از دیواره‌ی گود افزایش یابد یا آب از بخشی از دیوار به داخل گود زه نماید، نشان دهنده‌ی وجود منبعی است که عامل ایجاد این رطوبت بوده است. احتمالاً وجود چاه‌های جذبی، نشت آب از شبکه‌ی آب یا فاضلاب، وجود باغچه‌های درحال آبیاری، یا عبور آب‌های زیرزمینی از میان لایه‌های درشت‌دانه بوده به نحوی به منبع آب مرتبط است. دراین صورت احتمال کاهش پایداری دیواره‌ی گود زیاد است و باید راهکار‌های مناسب درحذف منبع ایجاد رطوبت به کاررود و افزایش فوری ظرفیت سازه‌ی نگهبان بطور موضعی درهمان ناحیه در دستورکار قرارگیرد.

- چنانچه درهنگام نصب سازه‌ی نگهبان یا پس از آن یکی ازعناصر سازه‌ای مانند یک دیوار، مهارت پشت بند، تیر، ستون، شالوده‌ی ستون‌ها یا شالوده‌ی تأمین کننده‌ی نیرو‌های فشارمقاوم و یا عناصرافقی کاهش دهندة طول کمانش جانبی پشت بند‌ها به حالت حدی، کمانش یا گسیختگی خود برسد، نشان دهند‌ه‌ی اعمال نیرو‌های بیش از ظرفیت سازه‌ی نگهبان است، دراین موارد باید سریعاً مسأله را بررسی و تقویت سازه‌ی نگهبان به مورد اجرا قرارگیرد.

- هنگامیکه گودبرداری و ساخت سازه‌ی نگهبان در تراز زیرسطح آب زیرزمینی مدنظر است باید روش‌های گودبرداری و ساخت سازه‌ی نگهبان را متناسب با وضعیت و با درنظرگرفتن روش‌های زهکشی و پایین انداختن تراز آب، شمع کوبی، سپرکوبی و. . . اقدام نمود. حتی‌المقدور باید از روش‌های اجرای دیواردرجا درچنین مواردی صرف نظر نمود. دراینگونه موارد سریعاً افراد ساکن درساختمان‌ها باید ساختمان را تخلیه و دراولین فرصت با درنظرگرفتن کلیه‌ی جوانب احتیاط لوازم ارزشمند و اثاثیه‌ی سنگین از نقاط نزدیک به مرزگودبرداری دور گردد.

- از استقرار اتاقک، کانکس، محل سکونت یا استراحت نگهبان یا کارگران ویا انبار مصالح در مجاور گودبرداری اجتناب و برای این موارد مکانی که دارای فاصله‌ی مناسب از مرز گودبرداری است، در نظر گرفته شود.

- سیستم روشنایی کامل برای مکان گودبرداری ساختگاه تأمین شود و در شب کلیه‌ی قسمتهای کارگاه با نور کافی روشن گردد، به نحوی که خرابی احتمالی هر قسمت از سازه‌ی نگهبان یا دیواره‌ی گودبرداری را بتوان از بیرون گود، بخوبی مشاهده نمود.

- یک خودرو مجهز به لوازم کمک‌های اولیه در محل پروژه آماده باشد تا بتوان در صورت بروز صانحه نسبت به مداوای مصدومین یا انتقال آنان به مراکز درمانی اقدام نمود.

- حتی‌الامکان در زمان شب‌ و هنگام بارندگی از خاکبرداری در مجاور مرز گودبرداری خودداری گردد. در صورتی که خاکبرداری در چنین مواردی الزام است، خاکبرداری در حضور و نظارت مهندس ناظر انجام گیرد.

- عملیات جوشکاری، ساخت و نصب سازه‌ی نگهبان توسط کارگران دارای مهارت فنی مناسب انجام پذیرد. همواره حتی پس از اتمام اجرای سازه‌ی نگهبان، تعدادی کارگر دارای مهارت فنی آماده‌ی کار  و مجهز به کلیه تجهیزات مورد نیاز جهت نصب یا تقویت عناصر سازه‌ی نگهبان در دسترس باشند.

- در مواقع بارندگی چنانچه بخشی از دیواره‌ی گود در معرض بارندگی قرار داشته و دیوار توکار سازه‌ی نگهبان در آن قسمت تکمیل نشده باشد، ضروری‌است با پوشش آب‌بند پلاستیکی مناسب تا کف گود تا قسمتی که از نفوذ آب به دیوار و پای آن جلوگیری نماید، پوشانده شود.

 

 مراجع

1- مبحث هفتم مقررات ملی ساختمان، "پی و پی‌سازی"، دفتر تدوین وترویج مقررات ملی ساختمان

2- مبحث هفتم مقررات ملی ساختمان، "پی و پی‌سازی"(پیش‌نویس تجدید نظر دوم)، دفتر تدوین وترویج مقررات ملی ساختمان، اسفند 1383

3- مبحث هشتم مقررات ملی ساختمان، "طرح و اجرای ساختمان‌های با مصالح بنایی"، دفتر تدوین و ترویج مقررات ملی ساختمان،1384

4- مبحث هفتم مقررات ملی ساختمان، "بارهای وارد بر ساختمان"، دفتر تدوین و ترویج مقررات ملی ساختمان